Trong bối cảnh công nghệ phát triển liên tục, kiến thức có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời. Vì vậy, điều quan trọng nhất trẻ cần học ngày nay không chỉ là “biết gì”, mà là cách tư duy, cách vận dụng kiến thức và khả năng tự học suốt đời.
Xuất phát từ thực tế đó, Teky lựa chọn phương pháp học qua dự án (Project-Based Learning) như một hướng tiếp cận cốt lõi. Phương pháp này cho phép học sinh học thông qua trải nghiệm thực tế, chủ động giải quyết vấn đề và tạo ra các sản phẩm công nghệ có ý nghĩa, thay vì chỉ tiếp thu kiến thức một chiều.
Thực trạng của phương pháp học lý thuyết truyền thống
Học thụ động – hiệu quả ghi nhớ chỉ trong ngắn hạn
Trong nhiều năm, giáo dục truyền thống chủ yếu xoay quanh việc truyền đạt kiến thức thông qua sách vở, công thức và bài giảng một chiều. Học sinh thường học theo mô hình nghe – chép – ghi nhớ, sau đó được đánh giá bằng các bài kiểm tra tái hiện thông tin.
Nhiều nghiên cứu giáo dục chỉ ra rằng mô hình này chỉ giúp học sinh ghi nhớ trong ngắn hạn. Khi kiến thức không được gắn với thực hành hoặc bối cảnh cụ thể, khả năng hiểu sâu và vận dụng sẽ giảm dần theo thời gian.
Khoảng cách lớn giữa kiến thức và khả năng ứng dụng
Đối với giáo dục công nghệ, hạn chế này càng thể hiện rõ. Học sinh học nhiều lý thuyết nhưng gặp khó khăn khi áp dụng vào các tình huống mới, do thiếu cơ hội trải nghiệm và giải quyết vấn đề thực tế. Kiến thức trở nên rời rạc, khó chuyển hóa thành năng lực sử dụng lâu dài.
Chưa đáp ứng yêu cầu năng lực thế kỷ 21
Các khung năng lực thế kỷ 21 đều nhấn mạnh tư duy phản biện, sáng tạo, hợp tác và giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, phương pháp học thiên về ghi nhớ và tái hiện thông tin khó tạo điều kiện để học sinh rèn luyện những năng lực này một cách bền vững.
Từ hạn chế của học lý thuyết đến nhu cầu đổi mới phương pháp
Trước những hạn chế đó, nhiều nghiên cứu giáo dục quốc tế đã đồng thuận rằng việc chuyển từ học thụ động sang học tập chủ động là xu hướng tất yếu. Trong đó, học qua dự án được xem là phương pháp hiệu quả giúp thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức và khả năng ứng dụng, đồng thời phát triển tư duy và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh.
Học qua dự án – phương pháp giáo dục của thời đại mới
Học qua dự án (Project-Based Learning) là phương pháp học tập trong đó học sinh tiếp thu kiến thức thông qua việc giải quyết các vấn đề mang tính thực tiễn. Thay vì học lý thuyết trước rồi mới áp dụng, học sinh được đặt trực tiếp vào một “bài toán” cụ thể và từng bước tìm cách giải quyết.
Tại Teky, học qua dự án là cấu trúc trung tâm của mỗi khóa học. Mỗi chương trình đều xoay quanh việc tạo ra các sản phẩm công nghệ rõ ràng như robot, trò chơi lập trình, hệ thống tự động hay mô hình thông minh. Kiến thức lúc này không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành công cụ để học sinh thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm của chính mình.
Thông qua quá trình học bằng trải nghiệm và hành động, học sinh dần hình thành tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề và sự chủ động trong học tập – những năng lực nền tảng để thích nghi với môi trường công nghệ luôn thay đổi.
Teky và phương pháp học qua dự án
Giáo dục STEAM không chỉ là việc dạy thêm các môn Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học, mà đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp liên môn. Nếu STEAM chỉ dừng ở lý thuyết rời rạc, mục tiêu ứng dụng và sáng tạo sẽ khó đạt được.
Vì vậy, Teky lựa chọn học qua dự án để hiện thực hóa tinh thần STEAM. Thông qua các dự án cụ thể, học sinh tiếp cận kiến thức như một hệ thống thống nhất:
-
Toán học giúp tư duy logic
-
Khoa học giúp hiểu nguyên lý
-
Kỹ thuật hỗ trợ thiết kế và lắp ráp
-
Công nghệ gắn với lập trình và sản phẩm số
-
Nghệ thuật tạo nên yếu tố sáng tạo và trải nghiệm người dùng
Lý thuyết không bị loại bỏ, mà xuất hiện đúng thời điểm học sinh cần, nhằm giải quyết một yêu cầu cụ thể trong dự án. Nhờ đó, kiến thức STEAM trở nên dễ hiểu, dễ nhớ và có giá trị ứng dụng thực tế.
Trẻ học được gì từ phương pháp học qua dự án?
Phát triển tư duy giải quyết vấn đề
Mỗi dự án đặt học sinh trước một vấn đề thực tế cần giải quyết. Trẻ học cách phân tích yêu cầu, thử nghiệm giải pháp, nhận diện lỗi và điều chỉnh, từ đó hình thành tư duy giải quyết vấn đề linh hoạt và chủ động.
Hình thành tư duy logic và hệ thống
Quá trình lập trình và thiết kế sản phẩm buộc trẻ suy nghĩ theo trình tự rõ ràng, hiểu mối liên hệ giữa các thành phần và dự đoán kết quả. Điều này giúp trẻ phát triển tư duy logic và khả năng nhìn nhận vấn đề một cách hệ thống.
Khuyến khích sáng tạo và cá nhân hóa trong học tập
Học qua dự án không có một “đáp án duy nhất”. Mỗi học sinh được tự do sáng tạo, cải tiến ý tưởng và thể hiện cá tính trong sản phẩm của mình, giúp việc học trở nên hứng thú và có ý nghĩa hơn.
Rèn luyện các kỹ năng mềm thiết yếu
Làm việc nhóm, thuyết trình, quản lý thời gian và phản biện được hình thành tự nhiên trong quá trình thực hiện dự án, thay vì học lý thuyết riêng lẻ.
Vai trò của giáo viên trong học qua dự án
Trong mô hình giáo dục truyền thống, giáo viên thường giữ vai trò trung tâm của quá trình dạy học, chịu trách nhiệm truyền đạt kiến thức, trong khi học sinh chủ yếu tiếp nhận và làm theo hướng dẫn. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát nội dung học tập, nhưng hạn chế cơ hội để học sinh chủ động tư duy và tự tìm ra cách giải quyết vấn đề.
Tại Teky, thay vì cung cấp sẵn lời giải, giáo viên tập trung vào việc đặt câu hỏi, gợi mở hướng suy nghĩ và hỗ trợ học sinh trong quá trình khám phá. Khi học sinh gặp khó khăn, giáo viên giúp định hướng và làm rõ vấn đề, nhưng không làm thay hay áp đặt cách giải quyết.
Cách tiếp cận này tạo điều kiện để học sinh hình thành tính tự lập, khả năng chịu trách nhiệm với quá trình học của mình và sự tự tin vào năng lực cá nhân. Đồng thời, giáo viên vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc đảm bảo mục tiêu học tập, chất lượng dự án và tiến trình phát triển của từng học sinh.
Dự án – thước đo năng lực thực chất của học sinh
Trong giáo dục truyền thống, việc đánh giá học sinh thường dựa trên các bài kiểm tra lý thuyết, tập trung vào khả năng ghi nhớ và tái hiện kiến thức. Tuy nhiên, cách đánh giá này chưa phản ánh đầy đủ năng lực thực tế của người học, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi khả năng ứng dụng và tư duy linh hoạt như công nghệ.
Tại Teky, sản phẩm dự án được xem là thước đo trung tâm để đánh giá năng lực học sinh. Một dự án hoàn chỉnh cho phép giáo viên quan sát rõ mức độ hiểu bản chất kiến thức, khả năng vận dụng vào các tình huống cụ thể, tư duy sáng tạo trong quá trình triển khai, cũng như kỹ năng trình bày và giao tiếp khi học sinh chia sẻ kết quả của mình.
Thông qua cách đánh giá này, Teky không chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng, mà còn xem xét toàn bộ quá trình học sinh tiếp cận vấn đề, thử nghiệm giải pháp và hoàn thiện sản phẩm. Chính vì vậy, học qua dự án tại Teky không chỉ giúp học sinh “biết”, mà quan trọng hơn là giúp các em “làm được” và hiểu rõ giá trị của những gì mình đã học.
Phụ huynh được gì khi con học qua dự án?
Quan sát được năng lực học tập một cách trực quan
Đối với phụ huynh, việc đánh giá quá trình học của con thông qua các sản phẩm dự án mang lại sự rõ ràng và cụ thể hơn so với bảng điểm lý thuyết. Những sản phẩm như robot, trò chơi lập trình hay mô hình thông minh cho phép phụ huynh trực tiếp nhìn thấy kết quả học tập và mức độ tiến bộ của con qua từng giai đoạn.
Thông qua mỗi dự án, phụ huynh có thể quan sát được cách con tư duy, cách con giải quyết vấn đề và sự trưởng thành dần theo thời gian, thay vì chỉ dựa vào các con số đánh giá mang tính tổng quát.
Sự an tâm về cách con tiếp cận công nghệ
Học qua dự án tại Teky giúp phụ huynh yên tâm rằng con không tiếp cận công nghệ một cách thụ động hay chỉ dừng ở việc sử dụng công cụ. Thay vào đó, trẻ được học cách hiểu bản chất, vận dụng công nghệ để tạo ra sản phẩm và giải quyết vấn đề. Điều này giúp công nghệ trở thành phương tiện phát triển tư duy, thay vì chỉ là nội dung học tập đơn lẻ.
Giúp con phát triển những năng lực cần thiết trong dài hạn
Thế giới trong 10–20 năm tới sẽ đòi hỏi những con người có khả năng học hỏi liên tục, tư duy sáng tạo và thích nghi nhanh với sự thay đổi. Những năng lực này không thể hình thành chỉ thông qua việc ghi nhớ kiến thức lý thuyết, mà cần được rèn luyện thông qua trải nghiệm và thực hành lâu dài.
Thông qua học qua dự án tại Teky, trẻ được tiếp xúc sớm với tư duy công nghệ, tư duy thiết kế và tư duy phản biện. Đây là những nền tảng quan trọng giúp trẻ sẵn sàng thích nghi với nhiều lĩnh vực nghề nghiệp trong tương lai, kể cả khi không theo đuổi con đường công nghệ chuyên sâu.
Giáo dục là phát triển tiềm năng, không chỉ truyền đạt kiến thức
Teky tin rằng mỗi đứa trẻ đều có tiềm năng sáng tạo riêng, và vai trò của giáo dục không phải là “đổ đầy kiến thức”, mà là tạo ra môi trường để tiềm năng đó được khơi mở và phát triển đúng hướng. Học qua dự án tại Teky được xem là cầu nối giữa kiến thức và thực tiễn, giữa học tập và niềm yêu thích khám phá của trẻ.
Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, phương pháp giáo dục cũng cần được điều chỉnh để theo kịp yêu cầu của thời đại. Giáo dục hiệu quả không chỉ được đo bằng điểm số, mà bằng khả năng học sinh vận dụng những gì đã học để tạo ra giá trị thực tế.
