Xe bus thông minh – Dự án giáo dục STEM tiêu biểu của Minh Khang & Nhật Anh tại Teky Hoàng Mai

Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ ngày càng gắn bó chặt chẽ với mọi mặt của đời sống, giáo dục cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới để đáp ứng những thay đổi của xã hội. Việc học không còn dừng lại ở tiếp thu kiến thức lý thuyết, mà cần hướng tới phát triển tư duy, kỹ năng và khả năng ứng dụng vào thực tiễn.

Trong bối cảnh đó, giáo dục STEM (Science – Technology – Engineering – Mathematics) trở thành một hướng tiếp cận quan trọng, giúp học sinh làm quen với tư duy công nghệ, rèn luyện khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề ngay từ sớm.

Tại Teky, giáo dục STEM không được triển khai như những khái niệm khô khan trong sách vở, mà thông qua các dự án học tập trải nghiệm. Học sinh được khuyến khích chủ động khám phá, thử nghiệm và biến ý tưởng thành sản phẩm cụ thể. Dự án “Xe bus thông minh” của Minh Khang và Nhật Anh chính là minh chứng rõ nét cho phương pháp giáo dục hiện đại này.

Từ ý tưởng đời sống đến bài toán công nghệ

Điểm đáng chú ý của dự án không nằm ở độ phức tạp kỹ thuật, mà ở cách học sinh hình thành vấn đề. Thay vì bắt đầu từ yêu cầu “phải làm một sản phẩm công nghệ”, Minh Khang và Nhật Anh xuất phát từ một quan sát rất đời thường: giao thông đô thị đang ngày càng quá tải và cần những giải pháp thông minh hơn.

Cách tiếp cận này cho thấy học sinh không chỉ học “làm cho được”, mà đã bắt đầu tư duy như những người giải quyết vấn đề – đặt câu hỏi, xác định bối cảnh và tìm hướng cải thiện. Đây chính là năng lực cốt lõi mà giáo dục STEM hướng tới, nhưng thường bị bỏ sót nếu việc học chỉ xoay quanh lý thuyết.

Quá trình xây dựng dự án dưới góc nhìn giáo dục STEM

Khoa học và công nghệ: từ hiểu nguyên lý đến mô phỏng vận hành

Trong quá trình triển khai dự án “Xe bus thông minh”, Minh Khang và Nhật Anh không tiếp cận công nghệ một cách rời rạc, mà bắt đầu từ việc hiểu các nguyên lý khoa học đứng sau hệ thống giao thông công cộng. Từ cách phương tiện di chuyển, dừng – đỗ, đến việc phản hồi với môi trường xung quanh, mọi yếu tố đều được phân tích trước khi đưa vào mô hình.

Trên nền tảng đó, hai bạn sử dụng lập trình như một công cụ mô phỏng, giúp mô hình không chỉ mang tính trình diễn mà còn thể hiện được logic vận hành thông minh. Quá trình thử nghiệm, phát hiện lỗi và điều chỉnh liên tục giúp học sinh nhận ra mối liên hệ chặt chẽ giữa lý thuyết khoa học và ứng dụng công nghệ, đồng thời rèn luyện khả năng phân tích, suy luận và giải quyết vấn đề – những năng lực cốt lõi của tư duy STEM.

Kỹ thuật và thiết kế: nơi ý tưởng được hiện thực hóa

Nếu khoa học và công nghệ trả lời câu hỏi “vì sao và như thế nào”, thì kỹ thuật và thiết kế là bước biến ý tưởng thành sản phẩm có hình hài cụ thể. Trong dự án “Xe bus thông minh”, Minh Khang và Nhật Anh dành nhiều thời gian để cân nhắc cấu trúc mô hình sao cho vừa đảm bảo tính thẩm mỹ, vừa phản ánh tinh thần công nghệ hiện đại.

Quá trình lắp ráp và hoàn thiện mô hình không đi theo một lộ trình cố định, mà đòi hỏi sự kiên nhẫn, thử nghiệm và sẵn sàng điều chỉnh. Mỗi lần thay đổi thiết kế hay cải tiến cấu trúc đều là một lần học sinh đánh giá lại giải pháp của mình. Chính chuỗi trải nghiệm đó giúp hai bạn hình thành tư duy kỹ thuật – năng lực quan trọng trong giáo dục STEM, nơi học sinh học cách tối ưu, cải tiến và không ngại sai để tiến bộ.

Toán học và tư duy logic: nền tảng cho mọi quyết định

Trong suốt quá trình xây dựng dự án, toán học không xuất hiện như một môn học tách biệt, mà được tích hợp tự nhiên vào từng quyết định thiết kế và kỹ thuật. Việc tính toán kích thước, tỷ lệ, bố cục và sự cân đối của mô hình giúp Minh Khang và Nhật Anh rèn luyện tư duy logic, khả năng suy luận và độ chính xác.

Quan trọng hơn, học sinh nhận ra rằng toán học không chỉ là những con số trên giấy, mà là công cụ thiết yếu để giải quyết các vấn đề thực tế. Sự kết hợp này giúp kiến thức toán học trở nên có ý nghĩa hơn, đồng thời củng cố nền tảng tư duy cho các bước học tập và sáng tạo công nghệ tiếp theo.

Giá trị cốt lõi của dự án STEM

Một ngộ nhận phổ biến khi nhìn vào các dự án STEM là đánh giá thành công thông qua sản phẩm cuối cùng. Tuy nhiên, dưới góc độ giáo dục, giá trị lớn nhất của dự án “Xe bus thông minh” không nằm ở mô hình xe bus, mà ở quá trình tư duy mà học sinh đã trải qua để tạo ra sản phẩm đó.

Trong suốt quá trình thực hiện, Minh Khang và Nhật Anh liên tục đối diện với những tình huống không như mong đợi. Mô hình có lúc vận hành chưa đúng, giải pháp ban đầu chưa tối ưu hoặc ý tưởng cần được điều chỉnh. Thay vì coi đây là thất bại, hai bạn học cách:

• Thử nghiệm và chấp nhận sai sót như một phần tự nhiên của quá trình học

• Phân tích nguyên nhân khi mô hình chưa hoạt động đúng

• Điều chỉnh và cải tiến giải pháp, thay vì bỏ cuộc

Chính chuỗi trải nghiệm lặp đi lặp lại này giúp học sinh hình thành tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề và sự kiên trì – những năng lực có giá trị lâu dài, vượt xa phạm vi một dự án hay một môn học cụ thể.

Học qua trải nghiệm – Cốt lõi của giáo dục STEM tại Teky

Dự án “Xe bus thông minh” phản ánh rõ triết lý giáo dục mà Teky đang theo đuổi: học sinh là trung tâm của quá trình học tập, còn giáo viên đóng vai trò định hướng, dẫn dắt và hỗ trợ.

Thay vì mô hình “dạy trước – làm theo”, học sinh được trao quyền:

• Tự đặt câu hỏi và xác định vấn đề

• Tự đề xuất giải pháp dựa trên hiểu biết của mình

• Tự chịu trách nhiệm với sản phẩm, từ ý tưởng đến kết quả

Cách tiếp cận này giúp kiến thức không chỉ được ghi nhớ, mà còn được nội hóa thành năng lực. Quan trọng hơn, học sinh hình thành thái độ học tập chủ động, dám thử, dám sai và sẵn sàng cải tiến – yếu tố then chốt của khả năng học tập suốt đời trong kỷ nguyên số.

Từ dự án STEM nhỏ đến sản phẩm công nghệ

Ở quy mô cá nhân, dự án “Xe bus thông minh” giúp Minh Khang và Nhật Anh phát triển tư duy, kỹ năng và sự tự tin khi đối diện với những bài toán mở. Ở quy mô rộng hơn, những dự án STEM như vậy góp phần hình thành thế hệ học sinh có tư duy công nghệ, khả năng sáng tạo và ý thức trách nhiệm với xã hội.

Đây cũng chính là mục tiêu dài hạn của giáo dục STEM: không nhằm tạo ra những “chuyên gia công nghệ sớm”, mà nuôi dưỡng những người học có tư duy, bản lĩnh và khả năng thích ứng trong một thế giới luôn biến đổi.